Dlaczego nie czuję głodu? Brak uczucia głodu – przyczyny

Odczuwanie głodu to jedna z podstawowych biologicznych zdolności człowieka. Sprzyja spożywaniu posiłków, co z ewolucyjnego punktu widzenia oznacza możliwość przetrwania i przedłużenia gatunku. Istnieją jednak jednostki chorobowe – takie jak zaburzenia odżywiania – w których z powodów somatycznych, hormonalnych, psychologicznych i różnych innych występuje brak odczuwania głodu. Skąd się bierze? Dlaczego potrafi utrzymywać się przez lata? I czy w ogóle da się „naprawić” brak uczucia głodu?

Przyczyny braku uczucia głodu są liczne i złożone, zwłaszcza w zaburzeniach odżywiania. Warto je poznać, ponieważ wiedza ta naturalnie wyznacza ścieżkę kroków do odbudowania prawidłowego odczuwania głodu. W tym artykule znajdziesz cenne informacje o przyczynach braku uczucia głodu oraz odnośniki do powiązanych darmowych materiałów. Dzięki nim dowiesz się, jak rozwiązać problem, jeśli brak odczuwania głodu dotyczy właśnie Ciebie lub Twojej bliskiej osoby.

Brak głodu a zaburzenia odżywiania

Zaburzenia odżywiania wiążą się z różnymi nieprawidłowościami w zakresie odczuwania głodu i sytości oraz reagowania na nie. Z jednej strony są osoby, które czują głód ciągle, nawet jak zjedzą. A wcale nie znajdują się w fazie głodu ekstremalnego! Z drugiej strony są osoby, które deklarują brak uczucia głodu. Przyczyny obu zjawisk, wbrew pozorom, mogą być takie same lub podobne.

Dlaczego napisałam, że część osób z zaburzeniami odżywiania deklaruje brak odczuwania głodu, nie zaś po prostu go doświadcza? Ponieważ sprawa jest bardziej skomplikowana, niż się wydaje. Chociaż niektórzy uczestnicy badań naukowych, szczególnie ci ze zdiagnozowaną anoreksją, faktycznie zgłaszają brak głodu, to jednak warto pamiętać o zmianach – niekiedy ogromnych – w intensywności i sposobach odczuwania głodu i sytości w przebiegu zaburzeń odżywiania.

Długie, konsekwentne ignorowanie głodu może osłabić jego odczuwanie, a także zmienić lub zupełnie wyciszyć niektóre oznaki głodu, takie jak burczenie w brzuchu czy ssanie w żołądku. Na zmianę sygnałów głodu mogą wpływać także zachowania charakterystyczne dla zaburzeń odżywiania, np. przewlekłe restrykcje kaloryczne. Dalej wpływ mogą mieć choroby i zaburzenia powstałe na skutek zaburzeń odżywiania, np. IBS czy SIBO, oraz przyjmowana farmakoterapia. Zaburzenia odżywiania nierzadko współwystępują z nasilonym stresem, depresją, zaburzeniami lękowymi. Sprawy nie ułatwia też fakt, iż zaburzenia odżywiania spotyka się u osób w spektrum autyzmu i z ADHD. Każdy z wymienionych czynników dokłada cegiełkę do zmian w odczuwaniu głodu oraz trudności w odczytywaniu jego sygnałów.

W wielkim skrócie można założyć, iż realny brak uczucia głodu w zaburzeniach odżywiania jest znacznie rzadszy niż trudności w odczytywaniu sygnałów, zwłaszcza gdy sygnały uległy zmianie na skutek niedożywienia, zaburzeń hormonalnych, chorób współwystępujących i przeciągającego się ignorowania oznak głodu, których osoba doświadczała przed zaburzeniami odżywiania.

Czy to źle, że nie czuję głodu?

Nie bez kozery gatunek ludzki ma zdolność odczuwania głodu. Jest to bardzo przydatna umiejętność. Odczuwanie głodu w naturalny sposób podpowiada człowiekowi, że organizmowi kończy się energia do funkcjonowania i w niedługim czasie warto byłoby spożyć posiłek.

Niestety niektóre osoby zgłaszają brak uczucia głodu. Albo nie mają go wcale, albo odczuwają głód w sposób, który nie kojarzy im się z głodem, przez co mają trudność z odczytywaniem sygnałów i reagowaniem na nie. To niekorzystne, gdyż brak uczucia głodu sprzyja niejedzeniu, a regularne niedostarczanie wystarczającej ilości energii prowadzi do problemów zdrowotnych – od lekkich niedoborów aż po utratę miesiączki, inne zaburzenia hormonalne czy osteoporozę.

Sprawa komplikuje się jeszcze bardziej, gdy osoby te cierpią na zaburzenia odżywiania. Tutaj bowiem dochodzi komponent psychiczny. U osób z zaburzeniami odżywiania – zwłaszcza restrykcyjnymi, takimi jak anoreksja czy bulimia – obecny jest lęk przed zwiększeniem masy ciała. To z kolei sprawia, że brak odczuwania głodu bywa odbierany pozytywnie. Stanowi niejako dowód, że nie trzeba jeść. Skoro organizm nie chce, to po co się zmuszać?

Dlaczego nie czuję głodu w zaburzeniach odżywiania?

Istnieje wiele czynników odpowiedzialnych za osłabienie odczuwania głodu, zmianę objawów bądź brak uczucia głodu. Przyczyny mogą współwystępować, łączyć się, wynikać z siebie nawzajem. W poniższych punktach zaprezentowałam najczęstsze przyczyny braku uczucia głodu z podziałem na rodzaje. Pamiętaj jednak, że nie zamykają one długiej listy potencjalnych winowajców braku głodu.

Brak uczucia głodu – przyczyny metaboliczne

• Szeroko pojęte adaptacje metaboliczne – na skutek nagromadzenia długu energetycznego i niedożywienia organizm zaczyna oszczędzać kalorie i przeznaczać je wyłącznie na te funkcje, które są najważniejsze z punktu widzenia przetrwania; to bardzo często prowadzi do diametralnego osłabienia lub tymczasowego wyłączenia części fizjologicznych oznak głodu, np. na rzecz psychicznych: myśli, snów, fantazji, obsesji na punkcie jedzenia; zgodnie z jedną z popularnych hipotez psychiczne oznaki głodu są mniej kosztowne energetycznie niż chociażby pobudzanie żołądka, aby kurczył się i burczał.

Brak uczucia głodu – przyczyny hormonalne i niedoborowe

• Zaburzenia leptyny i greliny – nieprawidłowości w wytwarzaniu lub wykorzystaniu hormonów sytości i głodu.
• Zaburzenia receptorów leptyny i greliny – mimo prawidłowych, obniżonych lub podwyższonych poziomów hormonów sytości i głodu może wystąpić problem z ich odbiorem w podwzgórzu.
• Zaburzenia gospodarki glukozowo-insulinowej – nieprawidłowości w pracy insuliny lub jej odbiorze przez receptory.
• Zaburzenia hormonów tarczycy – obniżenie poziomów T3 i T4, co prowadzi m.in. do spowolnienia perystaltyki jelit.
• Zaburzenia hormonów płciowych – niedobór estrogenów negatywnie oddziałuje na regulację apetytu.
• Wzrost poziomu kortyzolu – hormonu stresu, którego wysoki poziom może tłumić odczuwanie głodu.
• Zaburzony profil peptydów jelitowych: CCK, PYY, GLP-1 – rozregulowane wydzielanie, m.in. nadmierny lub przedwczesny wyrzut, może nasilać poczucie sytości i utrudniać pojawienie się głodu.
• Anemia i inne skutki niedoborów – zwłaszcza przy dużych niedoborach i w niedożywieniu.
• Zaburzenia elektrolitów – głównie u osób przeczyszczających się (anoreksja, bulimia).
• Niedobór cynku – wpływa na zaburzenia smaku i spadek apetytu.

Brak uczucia głodu – przyczyny psychologiczne

• Silny lęk przed przytyciem – może maskować głód lub odcinać od sygnałów głodu.
• Inne silne emocje – mogą osłabiać odczuwanie głodu lub utrudniać jego zauważenie, np. przez aktywację układu współczulnego.
• Silne przekonania ograniczające – mogą blokować pojawienie się lub poprawne interpretowanie głodu; głód i jego odczuwanie mogą być zapisane w głowie jako coś złego, niewłaściwego, a nawet zagrażającego.
• Ataki paniki – wprowadzają organizm w tryb walki lub ucieczki, w którym priorytetem jest przetrwanie, a nie odczuwanie głodu.
• Silny i/lub długotrwały stres – warto pamiętać, że już sam przeciągający się deficyt kaloryczny wprowadza organizm w stan podwyższonego stresu, a do tego dochodzą jeszcze restrykcje jakościowe i psychiczne, zachowania kompensacyjne, napady na jedzenie i wiele więcej.
• Sytuacje towarzyskie i inne wywołujące stres – mogą wiązać się z obawą przed oceną, brakiem kontroli, dostępem do jedzenia, koniecznością zjedzenia czegoś nieplanowanego, ryzykiem wyjścia na jaw choroby etc.
• Odrętwienie emocjonalne – stan pozbawienia dostępu do części lub całości emocji może prowadzić również do braku uczucia głodu (braku dostępu do sygnałów).
• Anhedonia – utrata zdolności odczuwania przyjemności, co może przekładać się na utrudnienie dostępu do sygnałów głodu.
• Apatia – zobojętnienie emocjonalne i brak motywacji, prowadzące do osłabienia odczuwania głodu.
• Utrata kontaktu z sygnałami płynącymi z ciała – dysocjacja; blokada psychiczna związana np. z nieakceptacją swojej masy ciała, sylwetki, cielesności, seksualności etc.
• Zaburzona interocepcja – upośledzona zdolność odczytywania sygnałów z ciała.
• Nieumiejętność rozpoznawania sygnałów głodu – w wyniku zaburzeń odżywiania nierzadko dochodzi do osłabienia, częściowego zaniku lub zmiany dotychczasowych sygnałów głodu w inne, a ponieważ te nowe sygnały mogą wydawać się obce i nieintuicyjne, nie rozpoznaje się w nich głodu.

Brak uczucia głodu – przyczyny somatyczne

• Opóźnione opróżnianie żołądka – gastropareza powoduje długie zaleganie posiłku w żołądku i daje uczucie pełności.
• Spowolniony pasaż jelitowy – powoduje długie zaleganie treści w jelitach i prowadzi do wzdęć, zaparć, bólu i dyskomfortu jelit.
• Refluks – powoduje wracanie treści pokarmowej z żołądka do przełyku, a nawet gardła.
• Choroby układu pokarmowego – ubytki w śluzówce żołądka, uchyłki jelit, stany zapalne wywołane m.in. niedostateczną podażą energii oraz przeczyszczaniem się.
• Urazy mechaniczne w układzie pokarmowym – wywołane częstym przeczyszczaniem się lub stosowaniem drastycznych metod przeczyszczania się, np. za pomocą różnych przyrządów.
• Zespół tętnicy krezkowej górnej – mechaniczne uciśnięcie dwunastnicy spowodowane gwałtownym spadkiem masy ciała i znaczną utratą tkanki tłuszczowej.
• Dysfunkcje osi jelito-mózg – również negatywnie odbijające się na zdolnościach trawiennych.
• Nadwrażliwość trzewna – obniżony próg odczuwania rozciągania żołądka i jelit, powoduje szybkie poczucie pełności.
• Zmniejszenie wydzielania enzymów trawiennych – skutkuje pogorszeniem funkcji trawiennych, co powoduje długie zaleganie treści w układzie pokarmowym i poczucie pełności.
• Atrofia kosmków jelitowych – wynik przewlekłego niedożywienia i braku regularnego dostarczania pokarmu, utrudnia proces trawienia i prowadzi m.in. do wzdęć.
• Zubożenie mikrobioty jelitowej – zmniejszenie liczebności i różnorodności mikroflory, co skutkuje pogorszeniem trawienia oraz wzrostem ryzyka przerostu niekorzystnych bakterii czy grzybów.
• IBS i inne czynnościowe zaburzenia układu pokarmowego – wynikające z zaburzeń odżywiania lub poprzedzające zaburzenia odżywiania.
• SIBO, IMO, SIFO – przedwczesna i nasilona fermentacja spożytego pokarmu może powodować sztuczne poczucie przepełnienia.
• Zaburzenia wędrującego kompleksu mioelektrycznego (MMC) – prowadzą do powstawania wzdęć i zaparć oraz podnoszą ryzyko rozwoju SIBO i IMO.
• Zaburzenia pracy pęcherzyka żółciowego i wątroby – wskutek przewlekłego głodzenia lub drastycznego ograniczania tłuszczów w diecie, prowadzi m.in. do uczucia pełności i nudności w przypadku spożycia produktów zawierających tłuszcz.

Brak uczucia głodu – przyczyny behawioralne

• Długotrwałe ignorowanie sygnałów głodu – w końcu organizm przestaje wysyłać je dotychczasowej formie, skoro są nieskuteczne.
• Długotrwałe restrykcje ilościowe – prowadzą do rozległego wyniszczenia organizmu na skutek braku energii do codziennego funkcjonowania.
• Zachowania kompensacyjne – prowadzą do deficytu energetycznego, a część z nich również do zaburzeń elektrolitowych i hormonalnych.
• Napady na jedzenie – zarówno przedłużające się niedojadanie, jak i regularne przejadanie się zaburzają gospodarkę głodu i sytości.
• Nadmierne wypełnianie żołądka płynami – daje złudne poczucie pełności bez odżywienia organizmu.
• Błędne koło restrykcji-objadania – naprzemienne okresy deficytu i nadwyżki kalorycznej również rozregulowują gospodarkę głodu i sytości.
• Błędne koło jedzenia-kompensowania – naprzemienne dostarczanie sobie energii (zaspokajanie głodu, wchodzenie na zero kaloryczne lub powyżej), po czym przeczyszczanie się lub kompensowanie ruchem (opróżnianie żołądka/jelit i/lub generowanie deficytu energetycznego).
• Regularne jedzenie mimo braku głodu – uwaga: jest to czynnik ryzyka jedynie w okresie, w którym występują prawidłowe oznaki głodu; jeżeli głodu nie ma na skutek utraty, wówczas należy jeść pomimo braku głodu; jest to jeden z podstawowych i koniecznych sposobów na jego odzyskanie.
• Nieregularne pory posiłków – rozregulowanie sygnałów głodu ze względu na brak przewidywalnego rytmu.
• Przedłużanie spożywania posiłków – ekstremalnie powolne przeżuwanie kęsów, krojenie jedzenia na mikroskopijne kawałki czy też robienie długich przerw w trakcie posiłku rozregulowują sygnały głodu i sytości.
• Środki psychoaktywne – nadużywanie nikotyny, alkoholu, innych substancji, w tym kofeiny, może prowadzić do braku odczuwania głodu.
• Nadmiernie intensywna aktywność fizyczna – zahamowanie głodu na skutek samej aktywności fizycznej oraz pogłębiającego się deficytu energetycznego.

Brak uczucia głodu – przyczyny współwystępujące

• Depresja – wynikająca z zaburzeń odżywiania lub poprzedzająca zaburzenia odżywiania.
• Zaburzenia lękowe – chroniczny lęk utrzymuje organizm w stanie permanentnego pobudzenia, co blokuje uczucie głodu.
• Spektrum autyzmu – trudności w identyfikacji głodu i sytości są tu częste, wynikają m.in. z zaburzeń integracji sensorycznej.
• ADHD – silne przebodźcowanie, hiperfokus i deficyt dopaminy utrudniają rozpoznawanie i priorytetyzowanie sygnałów fizjologicznych, w tym głodu, dopóki nie staną się krytyczne.
• Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne (OCD) – sztywność zachowań może utrudniać odczytywanie sygnałów głodu.
• PTSD lub trauma – dysregulacja układu stresu i dysocjacja tłumią dostęp do sygnałów cielesnych, takich jak oznaki głodu.
• Choroby przewlekłe, np. autoimmunologiczne – często mają istotny, negatywny wpływ na mechanizmy odczuwania głodu i sytości.
• Zaburzenia związane z używaniem substancji psychoaktywnych – przewlekłe przyjmowanie substancji psychoaktywnych zaburza neuroprzekaźnictwo w mózgu i wygasza uczucie głodu.
• Farmakoterapia – niektóre leki wywołują brak głodu jako skutek uboczny.

Nie jestem głodna… ale czy na pewno?

Ileż ja razy słyszałam od zgłaszających się do mnie dziewczyn: ale ja nigdy nie jestem głodna. Kiedy jednak sięgałyśmy po ćwiczenia obserwacyjne i analityczne, okazywało się, że to wcale nie brak uczucia głodu, lecz problem z odczytem zmienionych sygnałów lub osłabiony kontakt z ciałem. Organizm w zaburzeniach odżywiania nie „psuje się” na zawsze. Jasne, czasem dochodzenie do zdrowia zajmuje nawet kilka lat. Dla przykładu: osteoporozy nie wycofa się z dnia na dzień. Pamięć głodowania w organizmie – obecna jako adaptacje metaboliczne i hormonalne – również potrafi utrzymywać się superdługo, przez co nawet mały przypadkowy deficyt potrafi wywołać hormonalną burzę. Jednakże to, co dziś określasz jako brak odczuwania głodu, jest do wyregulowania 🙂

No dobra, ale właściwie na jakiej podstawie jakaś baba z internetu śmie twierdzić, że jednak masz oznaki głodu, skoro Ty uważasz, że nie czujesz głodu? Odpowiedzi na to pytanie należy szukać w złożoności i nietypowości objawów głodu fizjologicznego w zaburzeniach odżywiania. Standardowe, powszechnie odczuwane fizjologiczne oznaki głodu mogą ustąpić objawom psychicznym, emocjonalnym, behawioralnym lub zmysłowym. Wśród nich znajdują się m.in. ciągłe myślenie i sny o jedzeniu, drażliwość lub płaczliwość, obgryzanie paznokci i wykręcanie dłoni, nadwrażliwość na zapachy czy dźwięki. I tak, to są pełnoprawne sygnały głodu!

• Koniecznie sprawdź całą listę sygnałów. Całkiem możliwe, iż po jej przeczytaniu nie powiesz już, że nie czujesz głodu: Czy jestem głodna? Poznaj oznaki głodu!

Czy brak odczuwania głodu da się odwrócić?

Mam dla Ciebie dobrą wiadomość. A nawet dwie. Zarówno trudności w odczytywaniu sygnałów płynących z ciała, jak i realny brak uczucia głodu da się rozwiązać. Potrzeba do tego zaangażowanej pracy i uważności. Z całą pewnością nie można zignorować problemu, gdyż brak poczucia głodu nie „naprawia się” sam. Jedno to odzyskać sygnały – tutaj faktycznie pomóc może samo odżywienie organizmu. Jednak zupełnie czym innym jest wypracowanie odczytywania odzyskanych sygnałów głodu oraz utrzymanie ich. Miej na uwadze, iż nawet u ludzi zdrowych, bez zaburzeń odżywiania, długotrwałe ignorowanie głodu może prowadzić do wyciszenia sygnałów.

Jeżeli interesuje Cię praca nad odzyskaniem kontaktu z ciałem i nauka odczytywania takich sygnałów głodu, jakie masz obecnie, nawet jeśli są słabe i nieoczywiste, zajrzyj do tego poradnika: Odzyskaj prawidłowe odczuwanie głodu – ĆWICZENIA

Natomiast jeśli mimo przeczytania niniejszego artykułu oraz zapoznania się z listą oznak głodu nadal uważasz, że dotyczy Cię kompletny brak odczuwania głodu, zajrzyj do tej publikacji: Nie odczuwam głodu – czy jeść, chociaż nie jestem głodna?

Nie czuję głodu – jeść czy nie jeść?

Skoro nie jestem głodna, to po co mam jeść? Oczekiwanie na samoistne pojawienie się sygnałów, kiedy od długiego czasu zauważasz u siebie brak uczucia głodu, jest proszeniem się o kłopoty zdrowotne. Jeżeli mimo chorowania na zaburzenia odżywiania jeszcze nie zauważyłaś u siebie żadnych powikłań, możesz uznać się za szczęściarę. To dla Ciebie idealny moment, aby zignorować brak głodu i jeść pomimo braku wyraźnych sygnałów. Jeśli zaś już zauważyłaś pogorszenie zdrowia w związku z zaburzeniami odżywiania, nie masz na co czekać. Dzisiejszy dzień może być Twoim pierwszym na drodze do zdrowia i wolności.

Chroniczny brak uczucia głodu w zaburzeniach odżywiania, chociaż niewątpliwie nieprzyjemny i utrudniający jedzenie, nie stanowi powodu do pomijania posiłków. Nie ma mowy o odzyskaniu zdrowia – czy to fizycznego, czy to psychicznego – bez jedzenia. I nie ma mowy o odbudowaniu odczuwania głodu bez jedzenia. Dlatego na pytanie: czy jeść, chociaż nie czuję głodu?, istnieje tylko jedna dobra odpowiedź. Jeść.

Nie musisz być w tym wszystkim sama. Potrzebujesz psychodietetyczki z wiedzą, doświadczeniem, narzędziami? Mentorki, która przeżyła to samo, przez co przechodzisz dzisiaj Ty? Umów się na konsultacje psychodietetyczne – będę dla Ciebie wsparciem, którego sama potrzebowałam, kiedy wychodziłam z piętnastoletnich zaburzeń odżywiania.