Moja nastoletnia córka nie chce jeść – jak ją wspierać?

Do specjalistów zajmujących się leczeniem oraz wspieraniem w leczeniu zgłaszają się nie tylko pacjenci zmartwieni własnym problemem zdrowotnym, ale także rodzice zatroskani zachowaniem dziecka. Moja nastoletnia córka nie chce jeść! – coraz częściej słyszą dietetycy, psychodietetycy, psycholodzy czy też lekarze rodzinni w osiedlowych przychodniach.

Nagłe ograniczenie spożycia posiłków przez nastolatkę może wskazywać na początek zaburzenia odżywiania, takiego jak anoreksja. Ale wcale nie musi. Jeśli nastoletnia córka nie chce jeść, może to wynikać z przyczyn o wiele mniej poważnych, które da się rozwiązać inaczej niż poprzez kompleksowe leczenie zaburzeń odżywiania. Najważniejsze to rozpoznać podłoże niechęci do jedzenia i nie martwić się na zapas – w tym pomogę Ci właśnie dzisiaj.

Moja nastoletnia córka nie chce jeść – czy to anoreksja?

Kiedy Twoja nastoletnia córka nie chce jeść, do głowy jako pierwsza może Ci przyjść anoreksja. Nic dziwnego – to poważna w skutkach choroba, która nierozpoznana w porę i nieleczona może stać się schorzeniem przewlekłym, trwającym do późnej dorosłości lub nawet do końca życia. Ważne jednak, abyś mimo swojego podejrzenia nie panikowała. Jeśli Twoja nastoletnia córka nie chce jeść, bo faktycznie zaczęła się u niej anoreksja, najbardziej pomożesz jej spokojem, opanowaniem i właściwym wsparciem, popartym rzetelną wiedzą na temat zaburzeń odżywiania.

Kryteria diagnostyczne anoreksji (DSM-5, ICD-11)

Aby rozpoznać u nastolatki anoreksję, muszą zostać spełnione kryteria diagnostyczne, określone w klasyfikacji chorób DSM-5 lub ICD-11. Poniżej zamieściłam te kryteria. Pamiętaj, że zrobiłam to wyłącznie w celach informacyjnych, aby wspomóc Cię we wstępnej ocenie. Zdecydowanie odradzam Ci stawianie samodzielnej „diagnozy”, ponieważ od tego jest lekarz – psychiatra.

Do rozpoznania u nastolatki anoreksji muszą zostać spełnione wszystkie następujące kryteria:

1. Ograniczenie przyjmowania pokarmu, które prowadzi do osiągnięcia masy ciała znacząco niższej od takiej, jaką nastolatka powinna mieć w swoim wieku, biorąc pod uwagę jej stan zdrowia somatycznego i indywidualną ścieżkę rozwoju. Uzyskanie niskiej masy ciała może mieć miejsce na skutek utraty wagi lub braku przyrostu wagi pomimo ogólnego rozwoju ciała. Na wczesnym etapie anoreksja u nastolatki może zostać rozpoznana również na podstawie szybkiej utraty masy ciała, np. 20% całkowitej wagi w ciągu 6 miesięcy, bez konieczności osiągnięcia znacząco niskiej masy ciała w momencie stawiania diagnozy.
2. Bardzo ważne: osiągnięcia niskiej masy ciała lub szybkiego tempa utraty wagi nie da się wytłumaczyć inną przyczyną, np. chorobą somatyczną lub brakiem dostępu do jedzenia.
3. Obecność silnego lęku przed przyrostem masy ciała lub byciem „grubą” albo obecność uporczywych zachowań uniemożliwiających przyrost masy ciała. Do zachowań tych mogą należeć m.in. spożywanie zbyt małej ilości pożywienia względem zapotrzebowania, głodzenie się, ukrywanie lub wypluwanie jedzenia, nadmierna aktywność fizyczna, wymiotowanie, przeczyszczanie się, stosowanie środków odchudzających.
4. Występowanie co najmniej jednego z następujących objawów: zaburzenia w ocenie swojego ciała (wagi, sylwetki), bardzo duży wpływ aktualnej masy ciała na samoocenę, uporczywy brak zrozumienia powagi posiadania niskiej masy ciała, nadmierne skupienie na ciele (wadze, sylwetce), przypisywanie niskiej masie ciała nadmiernego znaczenia, postrzeganie niskiej masy ciała jako prawidłowej bądź nadmiernej.

Czy moja nastoletnia córka ma anoreksję? – wskazówki praktyczne

W praktyce, w życiu codziennym, anoreksję u nastoletniej córki możesz podejrzewać również na podstawie objawów takich jak:

• ciągle zimne dłonie, przybierające kolor siny lub fioletowy,
• zanik miesiączki lub zaburzenia długości cykli,
• wypadanie i przerzedzanie się włosów,
• narzekanie na ciągłe zimno lub noszenie nieadekwatnie ciepłych ubrań do pogody,
• nagła zmiana stylu ubrań na bardzo luźne i duże, ukrywanie ciała przed rodziną,
• wychodzenie do toalety tuż po zjedzeniu posiłku,
• zabieranie posiłków do swojego pokoju,
• osłabienie, ospałość, omdlenia,
• i odwrotnie: nienaturalnie dużo energii, silne pobudzenie, trudności ze snem,
• nienaturalnie duża ruchliwość (hiperaktywność) i nadmierna aktywność sportowa,
• stosowanie nietypowych, niezrozumiałych dla Ciebie zasad żywieniowych, tłumaczone np. troską o zdrowie czy modą żywieniową,
• wycofanie się z kontaktów towarzyskich,
• zaprzestanie wychodzenia z domu, samotne siedzenie w swoim pokoju,
• zaabsorbowanie tematem diet, odchudzania, żywienia, sportu,
• obsesyjne ważenie produktów spożywczych, czytanie etykiet i liczenie kalorii,
• częste stawanie na wagę lub nawet zabranie wagi łazienkowej do pokoju,
• odmawianie wspólnych posiłków i wyjść do restauracji,
• zmiana sposobu jedzenia, np. na bardzo długie przeżuwanie lub nabieranie bardzo małych porcji na widelec,
• częste tłumaczenie, że nie jest się głodnym, już się jadło etc.
• unikanie źródeł tłuszczu (np. oleju, masła, mięsa) lub węglowodanów (np. makaronu, pieczywa, przekąsek),
• gromadzenie w pokoju zapasów słodyczy lub przekąsek.

Pełną listę potencjalnych sygnałów anoreksji u nastoletniej córki wraz z omówieniem sposobów wsparcia jej w tej trudnej sytuacji znajdziesz tutaj: Moja córka ma anoreksję – jak pomóc?

Moja nastoletnia córka nie chce jeść – inne powody

Jeżeli Twoja nastoletnia córka nie chce jeść, nie musi to oznaczać anoreksji ani innych zaburzeń odżywiania. Poniżej zaprezentowałam przykładowe powody, dla których u Twojej córki mógł pojawić się problem z jedzeniem.

Choroby i dolegliwości somatyczne (zdrowie fizyczne)

Znaczne ograniczenie spożywanego pokarmu lub wyeliminowanie z diety całych grup produktów może być spowodowane chorobami i dolegliwościami somatycznymi, których doświadcza Twoja córka, ale np. krępuje się o nich powiedzieć. Przyczyną nagłej niechęci do jedzenia mogą być chociażby dolegliwości ze strony układu pokarmowego: przełyku (np. refluks), żołądka (np. ból, nudności), jelit (np. ból, wzdęcia, zaparcia, biegunki). W tym przypadku właściwym specjalistą będzie gastrolog. Dodatkowym wsparciem może okazać się dietetyk kliniczny. Pomoże Twojej córce ułożyć jadłospis łagodzący jej dolegliwości bez ryzyka wystąpienia niedoborów. Jeżeli objawy występują na tle stresowym, warto zasięgnąć pomocy również u psychodietetyka lub psychologa.

Podłoże somatyczne to jednak nie tylko dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Jeżeli Twoja nastoletnia córka nie chce jeść, bo nie odczuwa głodu albo ogólnie czuje się źle, lecz nie potrafi tego sprecyzować, warto udać się do lekarza rodzinnego bądź pediatry. Lekarz przeprowadzi wywiad, zleci podstawowe badania krwi i skieruje do odpowiednich specjalistów, np. endokrynologa, jeśli istnieje podejrzenie braku apetytu na tle hormonalnym. To bardzo ważne, aby Twoja córka została prawidłowo zdiagnozowana – pomoc psychologiczna nie rozwiąże problemu somatycznego i na odwrót. Oczywiście wsparcie psychologiczne może być cenne dla osób z chorobami somatycznymi, niemniej nie sprawi, że choroby te zostaną wyleczone.

Dorastanie, dojrzewanie

Innym, o wiele łagodniejszym i bardzo częstym powodem, dla którego nastoletnia córka nie chce jeść, jest… dorastanie! Okres dojrzewania rządzi się swoimi prawami – zmiany hormonalne zachodzące w organizmie niczym burza z piorunami mogą spowodować zarówno wilczy głód (wówczas Twoje dziecko najchętniej zjadłoby konia z kopytami), jak i przejściowy brak apetytu.

Do czynników hormonalnych dochodzi potrzeba uniezależnienia się od rodziców, objawiająca się tzw. młodzieńczym buntem. Jeśli mama woła na obiad, nastoletnia córka nie chce jeść. Jeżeli mama prosi o posprzątanie, nastoletnia córka wybiega z domu, aby włóczyć się bez celu po okolicy. Wszystko, byle tylko zrobić po swojemu i nie podążyć za scenariuszem rodziców.

Oczywiście nastoletni bunt ma swoje granice – jeśli córka je bardzo mało i niepokojąco traci na wadze albo zupełnie odmawia jedzenia, problem leży gdzie indziej i nie należy go bagatelizować.

Kultura diet i odchudzanie

W okresie dojrzewania dziewczynka staje się młodą kobietą. To czas, w którym jej ciało się zmienia, ona zaś zaczyna mu się uważniej przyglądać. Czuje, że aby podobać się sobie i innym, musi wpasować się w kulturowy kanon piękna. Jeżeli w jej ocenie nie spełnia „norm” sylwetkowych lub ogółem wizualnych, może chcieć wziąć sprawy w swoje ręce. Tak niestety działa kultura diet, w której uczestniczy znaczna większość z nas. Sama pomyśl – ile masz już za sobą diet odchudzających, jak często wybierasz właściwe ubrania, robisz sobie makijaż, idziesz do fryzjera lub kosmetyczki, aby czuć się konwencjonalnie atrakcyjna? Teraz do tego samego „klubu” dołącza Twoja córka.

Kultura diet sama w sobie nie powoduje zaburzeń odżywiania, jednak może doprowadzić do ich wykształcenia w sposób pośredni. Stosowanie diet odchudzających jest największym czynnikiem ryzyka zachorowania m.in. na anoreksję – u znaczącej liczby pacjentek zaburzenia odżywiania rozpoczęły się właśnie próbą schudnięcia i zastosowaniem restrykcyjnej diety! Kultura diet prowadzi również do wykształcenia się kompleksów, poczucia bycia niewystarczającą, zaniżonej samooceny, braku pewności siebie, obniżonego poczucia własnej wartości. Wszystko to składa się na żyzny grunt do rozwoju zaburzeń odżywiania.

Ważne zatem, abyś w tym szczególnym czasie, jakim jest dorastanie i dojrzewanie płciowe, była zarówno wspierającą mamą, jak i przyjaciółką dla swojej córki. Dobrze, by mogła powiedzieć Ci o każdym problemie i rozterce. Bądź dla swojej córki – to najlepsze, co możesz zrobić. Interesuj się nią i jej życiem. Zachowaj czujność wobec celebrytek, którymi się inspiruje, i treści, które śledzi, zwłaszcza w social media. W mediach społecznościowych można trafić na ogrom szkodliwych porad.

Środowisko i wzory do naśladowania

Zwykło się narzekać na nierealistyczne wzory, którymi kierują się młode dziewczyny. Aktorki, piosenkarki, celebrytki, influencerki – mnóstwo jest wśród nich kobiet po operacjach plastycznych, regularnie korzystających z zabiegów medycyny estetycznej, a przy okazji mogących pozwolić sobie finansowo na prywatnego trenera. To na nich wzorują się nastolatki, prawda?

Prawda, ale z całą pewnością niepełna. Ogromny wpływ na sposób myślenia i zachowania (wszystkich!) ludzi mają wzorce i wzory środowiskowe, szczególnie rodzinne. Pierwszym i pozostającym na piedestale przez długie lata wzorem kobiecości dla dziewczynek jest… ich mama. Tak, Ty. Twoja córka obserwuje Cię bardzo uważnie od swoich narodzin. Rejestruje nawet drobiazgi, takie jak skrzywienie twarzy, gdy przechodzisz obok lustra i widzisz swój brzuch. Zapamiętuje słowa krytyki, które kierujesz w stronę siebie samej. Obserwuje Twoje niezadowolenie z siebie, ciągłe próby odchudzania i przywiązywanie ogromnej wagi do masy ciała i sylwetki. Jak w wieku nastoletnim może czuć się atrakcyjna i wystarczająca, skoro jej ukochana mama – pierwszy wzór doskonałej kobiecości – ciągle siebie krytykowała?

Na pracę nad relacją z ciałem i jedzeniem nigdy nie jest za późno. Jeżeli chcesz pomóc nastoletniej córce w jej zmaganiach z kompleksami i trudnościach z jedzeniem, powinnaś zadbać również o siebie. Pokaż jej, że przezwyciężenie problemu z akceptacją swojego ciała jest możliwe.

Problemy rówieśnicze, wyzwiska, odrzucenie

Zdarza się, że kompleksy dotyczące wyglądu i niska samoocena rozwijają się łagodnie. Nikt człowieka nie prześladuje, nikt nie napiętnuje za wygląd. Mało tego, bliscy często powtarzają mu, że jest piękny i w pełni wystarczający. On jednak dzień po dniu wchłania przekaz kulturowy, medialny, marketingowy. Internalizuje płynące z niego wzorce. Z każdym kolejnym spojrzeniem w lustro dostrzega coraz więcej wad. Staje się niezadowolony z siebie, swojego ciała. Czuje rozczarowanie, zażenowanie, wstyd. Ma poczucie, że powinien lub musi się zmienić.

Niestety bywa i tak, że kompleksy pojawiają się pod wpływem gwałtownych przeżyć. Są wtłaczane w umysł młodej dziewczyny siłą, za pomocą wyzwisk, przezwisk, drwin i „żartów”. W efekcie nastolatka, która przez całe życie czuła się ze sobą w porządku, nagle kwestionuje swoją atrakcyjność, a nawet wartość. A może faktycznie jestem grubą świnią, skoro tak mnie nazywają? Chyba rzeczywiście mam grube uda, tak jak mi mówią – teraz to widzę.

Wielu kompleksom i problemom psychicznym powstałym na tego typu gruncie można byłoby zapobiec, gdyby dorośli zareagowali na czas. Bliscy, nauczyciele, a nawet obcy ludzie mijani na ulicy, będący świadkami wyzywania i dręczenia dziecka przez grupę rówieśników. Oczywiście nie ochronisz swojej ukochanej córki przed całym złem, lecz możesz być dla niej wsparciem w domu i stać po jej stronie, zwłaszcza kiedy doświadcza odrzucenia rówieśniczego. Fakt, że czytasz ten artykuł i szukasz pomocy dla nastoletniej córki, która nie chce jeść, świadczy o tym, że jesteś na dobrej drodze.

Nadwaga, otyłość, chęć zredukowania masy ciała

Jeżeli Twoja nastoletnia córka nie chce jeść i tłumaczy to chęcią poprawy zdrowia lub dążeniem do czucia się lepiej we własnym ciele, być może mówi prawdę i warto jej w tym aspekcie pomóc. Młodzież z nadwagą i otyłością może odczuwać dyskomfort w związku z nadmierną masą ciała. Może doświadczać dolegliwości somatycznych. Nie trzeba zresztą mieć nadwagi, aby czuć się niekomfortowo – fizycznie lub psychicznie. Jeśli Twojej nastoletniej córce w ostatnim czasie znacząco wzrosła masa ciała i zawartość tkanki tłuszczowej, może znajdować się przy górnej granicy prawidłowej wagi. Chociaż to wciąż norma, córka może szybciej się męczyć, mieć trudności w uprawianiu ulubionego sportu lub nadmiernie się pocić.

Co robić? Na pewno dobrym rozwiązaniem nie jest ignorowanie potrzeb córki ani mówienie jej, że ma skończyć się wygłupiać i zacząć jeść „normalnie”. Nie należy też pozwolić córce odchudzać się na własną rękę, korzystając z porad z internetu. Zamiast tego umów ją albo Was obie do dietetyka bądź psychodietetyka. Ten pierwszy poprowadzi edukację na temat żywienia i zaproponuje wspierający jadłospis bez dużych restrykcji, które mogłyby zaszkodzić nastolatce w okresie dojrzewania. Z kolei psychodietetyk poprowadzi psychoedukację i pomoże Twojej córce odżywiać się zgodnie z zasadami zdrowego stylu życia, bez konieczności stosowania diet czy też jadłospisów. Psychodietetyk podejmie z Twoją córką pracę nad relacją z jedzeniem i ciałem, tak aby nie bała się jedzenia i potrafiła akceptować się niezależnie od posiadanej w danym momencie masy ciała. Ostatecznie tylko kierując się samoakceptacją, łagodnością i troską wobec siebie, można wesprzeć swoje zdrowie i samopoczucie w korzystny, odpowiedzialny sposób.

Brak rzetelnej wiedzy, fake newsy z internetu

Jeszcze innym potencjalnym powodem, dla którego Twoja nastoletnia córka nie chce jeść, jest zachłyśnięcie się „internetowymi rewelacjami dietetycznymi”. Niestety w dobie social media każdy może być domorosłym ekspertem od odżywiania. Autorytet coraz rzadziej wynika z wiedzy, doświadczenia i wykształcenia, a coraz częściej z dużych zasięgów na TikToku, Instagramie czy YouTubie. Trafienie na bardzo, bardzo szkodliwe mity i kłamstwa na temat odżywiania stanowi już nie tyle ryzyko, ile pewność.

Całkiem możliwe, że Twoja nastoletnia córka nie chce jeść, bo nasłuchała się fake newsów o szkodliwości pożywienia i truciznach obecnych we współczesnym jedzeniu, w związku z czym teraz boi się sięgnąć po cokolwiek. Niewykluczone również, że algorytm zamknął ją w bańce poświęconej głodówkom „leczniczym”, detoksom sokowym, oczyszczaniu z pasożytów, postowi przerywanemu i innym drastycznym, często kompletnie nieskutecznym i wyssanym z palca sposobom na poprawę zdrowia, samopoczucia lub nie wiadomo, czego jeszcze.

Co w takiej sytuacji? Tak jak poprzednio – dobrym wyborem będą dietetyk i/lub psychodietetyk. Uwaga jednak! Jeżeli Twoja nastoletnia córka śledzi treści publikowane przez konkretnych influencerów i wsiąknęła w ich przekaz bardzo głęboko, może mieć trudności z zaufaniem specjaliście, którego wybierzesz. „Czarodzieje” z social media mają swoje sposoby na to, aby zniechęcić odbiorców do korzystania z pomocy konwencjonalnych specjalistów. Przykładowo: opowiadają, że lekarze, dietetycy i psychodietetycy są w zmowie z Big Pharmą i chcą, by ludzie chorowali, bo dzięki temu mają pracę i zarabiają. Nie zrażaj się zatem, jeśli będziecie musiały przetestować kilku dietetyków lub psychodietetyków, zanim córka jednemu z nich zaufa. Być może dobrym rozwiązaniem będzie wybranie specjalisty w porozumieniu z nią. Pamiętaj jednak, by dobrze sprawdzić wybór Twojej córki – może się okazać, że to jeden z tych detoksowych szarlatanów!

Moja nastoletnia córka nie chce jeść – do kogo się udać?

Chociaż fakt, że Twoja nastoletnia córka nie chce jeść, nie musi wcale świadczyć o anoreksji, bardzo dobrze, że reagujesz i szukasz pomocy. Nigdy nie należy lekceważyć dużych zmian w życiu bliskich osób ani zakładać, że niepokojące objawy czy zachowania miną same. Dla przykładu: zaburzenia odżywiania ani schorzenia somatyczne nie przechodzą same ani nie mijają z wiekiem.

Poniżej zaproponowałam kilka zestawień specjalistów, do których możesz udać się z nastoletnią córką w przypadku podejrzewania konkretnego problemu.

Moja nastoletnia córka nie chce jeść – jak jej pomóc w domu?

Niezależnie od tego, jaka przyczyna leży u podstaw faktu, że Twoja nastoletnia córka nie chce jeść, w najbliższym czasie na pewno będzie potrzebowała Twojego wsparcia. Przede wszystkim bardzo jej pomożesz, umawiając wizyty u odpowiednich specjalistów – czy to od zdrowia somatycznego, czy to od wsparcia psychicznego, czy to od interwencji żywieniowej. Natomiast to dopiero początek możliwości udzielenia jej pomocy. Bardzo ważne, abyś wspierała ją także na co dzień, w domu.

Jeżeli u Twojej nastoletniej córki zdiagnozowano anoreksję lub inne zaburzenie odżywiania, przeczytaj publikację: Moja córka ma anoreksję – jak pomóc? Znajdziesz w niej właściwe metody pomocy zarówno dla siebie, jak i dla reszty członków rodziny. To istotne, aby w procesie zdrowienia dziecka uczestniczyli wszyscy najbliżsi.

Niezależnie od powodu, dla którego Twoja nastoletnia córka nie chce jeść, potrzebna jej jest Twoja obecność. Spokojna, nieoceniająca, wspierająca. Przede wszystkim w momentach trudnych i kryzysowych. Być może nie będziesz rozumiała sposobu myślenia córki. To nie ma znaczenia. Ważne, abyś podarowała jej uważne wysłuchanie i otwartość na jej perspektywę. Twoje dziecko potrzebuje wiedzieć, że jesteś z nim i dla niego bezwarunkowo oraz że nie zostanie samo ze swoimi zmaganiami.

Sposób odżywiania Twojego dziecka może musieć ulec zmianie, w niektórych sytuacjach na długie lata lub na resztę życia. Tutaj także możesz być dla córki wsparciem, częściowo lub całkowicie dostosowując do jej potrzeb sposób odżywiania rodziny. Pamiętaj też o istotnej roli wspólnych posiłków. Podczas leczenia zaburzeń odżywiania lub naprawy zaburzonej relacji z jedzeniem ważne staje się nie tylko siedzenie przy stole z dzieckiem, ale także jedzenie wraz z nim, aby nie czuło się obserwowane ani samotne. To samo dotyczy konieczności zmiany stylu życia, np. wprowadzenia większej ilości ruchu u nastolatki redukującej masę ciała. Razem zawsze jest raźniej!

Bardzo ważnym aspektem pomocy nastoletniej córce, która nie chce jeść, jest współpracowanie ze specjalistami i przestrzeganie ich zaleceń. Rodzina nie powinna działać wbrew ustaleniom specjalistów, np. wychodząc z założenia, że wie lepiej, co dla dziecka będzie dobre. Specjaliści mają wiedzę i doświadczenie, więc na pewno udzielą Twojej córce właściwej pomocy – to ważne, abyś grała z nimi do jednej bramki.

Granie do jednej bramki ze specjalistami i nastoletnią córką powinno mieć miejsce również w przypadku redukcji masy ciała lub zmiany sposobu odżywiania na zdrowszy. Masz prawo mieć odmienne poglądy i np. uważać, że Twoja córka nie powinna chcieć dokonywać zmian w masie ciała bądź żywieniu. Jednak umniejszając znaczenie jej potrzeb, nie sprawisz, że zaakceptuje Twój punkt widzenia. Raczej wydarzy się coś innego – poszuka rozwiązania na własną rękę w internecie.

Niezależnie od rodzaju trudności, z jakimi zmaga się teraz Twoja nastoletnia córka, wsparcie psychodietetyczne będzie dobrym wyborem. Doświadczenia i zmiany związane z odżywianiem, ruchem czy też ciałem mogą być odbierane w różny sposób. Przekładają się na zdrowie, samopoczucie i codzienne funkcjonowanie, a także oczywiście na psychikę i emocje. Ważne, aby w obliczu wyzwań bądź zmian dotyczących odżywiania, masy ciała czy też sylwetki Twoja córka miała profesjonalne wsparcie. Psychodietetyk jest właśnie tą osobą, która zajmuje się relacjami człowieka z jedzeniem i ciałem, dlatego będzie sojusznikiem Twojej córki.

Trudność zdrowotna Twojej córki może na jakiś czas zdominować Wasze życie i stać się głównym lub jedynym tematem rozmów. To całkowicie zrozumiałe. Postaraj się jednak zadbać o to, aby życie toczyło się swoim zwyczajnym torem. Twoja córka nadal jest tą samą nastolatką, a reszta Twojej rodziny nadal wymaga uwagi i Twojej zaangażowanej obecności. Pamiętajcie, aby w obliczu trudności córki potrafić rozmawiać na zwykłe, codzienne tematy, a także spędzać wspólnie czas na przyjemnościach: czy to wyjściach i wyjazdach, czy to graniu w planszówki i oglądaniu filmów.

I na koniec superważna kwestia, o której nie możesz zapomnieć, jeśli chcesz naprawdę pomóc nastoletniej córce. Otóż: Ty też potrzebujesz wsparcia, odpoczynku i zwyczajności. Jesteś mamą, ale jesteś też człowiekiem, który może czuć się przemęczony, bezsilny, bezradny. Możesz się bać, wściekać lub czuć, że dotychczasowe życie wymyka Ci się z rąk. W obliczu trudności możesz, a być może nawet powinnaś uzyskać indywidualne profesjonalne wsparcie, np. psychologiczne, aby odnaleźć się w nowej sytuacji. Ponadto spotykaj się z przyjaciółmi i nie rezygnuj ze swoich hobby. Zadbanie o siebie pozwoli Ci lepiej wspierać nastoletnią córkę. Dodatkowo staniesz się dla niej wzorem osoby, która potrafi obdarzyć troską samą siebie.

Jeżeli potrzebujesz porozmawiać, zapytać o coś, skonsultować się – jestem tu dla Ciebie. Mogę też podjąć pracę z Twoją córką, abyśmy wspólnie zadbały o jej dobro ❤