Body neutrality to koncepcja dotycząca budowania zdrowej relacji z ciałem, pozwalająca żyć spokojnie w tym szalonym świecie ciągle zmieniających się wymagań dotyczących ciała, zwłaszcza jego wielkości, kształtu i estetyki. W dzisiejszym artykule przedstawiłam, czym dokładnie jest idea body neutrality, a także jakimi cechami wyróżnia się postawa body neutral w życiu codziennym.
Jeżeli interesuje Cię zbudowanie i utrzymywanie dobrej relacji z ciałem, a być może również szukasz dla siebie alternatywy wobec nieustającego poczucia presji wpisywania się w kulturowy kanon piękna, ta publikacja może być dla Ciebie!
Body neutrality – co to znaczy?
Body neutrality to idea alternatywna wobec body positivity, opierająca się na neutralnym podejściu do ciała. Kompletnie abstrahuje od jego wyglądu – bez względu na to, czy wpisuje się w kanon, czy nie. Zamiast tego poświęca uwagę funkcjonalności. Zakłada docenianie swojego ciała za to, że pozwala żyć. Każda partia ciała ma szacunek za funkcję, którą spełnia: nogi pozwalają chodzić, dzięki oczom można oglądać świat, a kubki smakowe sprawiają, że czuje się smaki. I tak dalej.
Osoba wyznająca ideę body neutrality ma dowolność w zakresie wyboru rzeczy, które docenia w swoim ciele bądź za które jest mu wdzięczna. Dla przykładu: zamiast być wdzięczna za konkretne partie ciała i ich funkcje (np. nogi i chodzenie), może doceniać bardziej ogólne wartości, takie jak zdolność do realizowania pasji, życia we wspaniałej rodzinie, wykonywania ulubionych czynności. To szerokie rozumienie doceniania i wdzięczności pozwala odnaleźć swoje miejsce w ruchu body neutrality każdemu, niezależnie od stopnia sprawności ciała.
Charakterystyczny dla idei body neutrality jest fakt, że chociaż o samym ciele nie myśli się pozytywnie ani negatywnie, ciało to stanowi źródło doświadczenia w życiu pozytywnych rzeczy.
Body neutrality: ciałoneutralność
Mimo iż w polskim środowisku zajmującym się budowaniem zdrowej relacji z ciałem (a także jedzeniem i ruchem) znacznie popularniejszy jest termin ciałopozytywność (od body positivity), istnieje również ciałoneutralność (od body neutrality).
Mniejsza świadomość społeczna określeń ciałoneutralność i body neutrality może wskazywać na fakt, że idea neutralnej postawy wobec swojego ciała wydaje się ludziom mniej atrakcyjna od aktywnego lubienia lub wręcz kochania swojego ciała.
Body neutral – co to znaczy?
Podczas gdy body neutrality jest ideą, body neutral oznacza postawę zgodną z tą ideą. Osoba z postawą body neutral nie musi kochać ani nawet lubić swojego ciała, ale też nie nienawidzi go ani nie czuje względem niego innych przykrych emocji. Po prostu myśli o nim neutralnie.
A jednak w zależności od tego, kogo zapytasz, możesz usłyszeć również alternatywną definicję postawy body neutral. Dla niektórych bowiem brak nastawienia pozytywnego bądź negatywnego nie dotyczy ciała jako takiego, a jedynie wyglądu. W tej interpretacji to wygląd ciała nie wzbudza radości ani przykrości. Samo ciało natomiast jak najbardziej można lubić – tyle że za funkcjonalność.
Body neutrality – założenia
W myśl idei body neutrality ciało odsuwane jest na drugi plan. Nie jest ono potrzebne ani do budowania tożsamości, ani do poczucia własnej wartości, ani do odczuwania pewności siebie. Każdą z tych sfer kształtuje się na podstawie posiadanych cech charakteru i osobowości, wyznawanego kodeksu moralnego, podejmowanych działań. Innymi słowy: w idei body neutrality można stać się wartościowym człowiekiem w kompletnym oderwaniu od ciała, ponieważ ciało nie ma żadnego udziału aksjologicznego w budowaniu tożsamości i wizerunku osoby.
Jednakże odsuwanie ciała na drugi plan nie oznacza, że należy je ignorować. Postawa body neutral nastawiona jest na współpracę z ciałem i jego potrzebami. Ponieważ w idei tej kluczową wartością ciała jest jego funkcjonalność, posiadacz ciała powinien dbać o to, by było ono jak najdłużej zdrowe i sprawne. Postawa body neutral zakłada bycie w kontakcie z ciałem i dbanie o nie jak o drogocenny instrument, który pozwala iść przez życie i wykonywać ulubione czynności.
A skoro o funkcjonalności ciała mowa, dla podejścia body neutral charakterystyczne jest docenianie funkcjonalności ciała, a nawet praktykowanie wdzięczności za tę funkcjonalność. Dbanie o ciało jest łatwiejsze, gdy rozumie i docenia się korzyści, jakie daje sprawność cielesna. Praktykowanie wdzięczności może być szczególnie korzystne na wczesnym etapie pracy nad podejściem body neutral, kiedy jeszcze nie lubi się swojego ciała, np. przez jego wygląd, który nie wpisuje się w kulturowy kanon piękna.
Jak wskazuje nazwa, idea body neutrality zakłada neutralne podejście do ciała i jego wyglądu. Ciało ani jego wygląd nie są odbierane pozytywnie (nie cieszą), ale też nie budzą negatywnych emocji (nie sprawiają przykrości, nie obrzydzają, nie denerwują). Radość i przykrość mogą nieść jedynie funkcje lub zaburzenie funkcji ciała, co podkreśla rolę dbania o sprawność organizmu.
Niezależnie od wyglądu czy nawet poziomu sprawności na danym etapie życia ciało akceptuje się takim, jakie jest. Jeżeli planuje się wprowadzać jakieś zmiany, np. w sposobie odżywiania bądź aktywności fizycznej, robi się to w celu utrzymania lub poprawy zdrowia, samopoczucia albo sprawności, czyli w duchu rozpoznania i uznania potrzeb swoich oraz swojego ciała.
Body neutrality – historia
Postawa body neutral niewątpliwie jest stara jak świat. Ponadto na przestrzeni wieków wchodziła w skład innych postaw oraz dawała podwaliny różnym koncepcjom relacji z ciałem. Dobrym przykładem może być ruch body positivity, który wyrósł z fat acceptance movement, który z kolei wyszedł od koncepcji body neutral. Zgodnie z jego pierwotną myślą wszystkie ciała są tak samo wartościowe, więc osoby z nadwagą i otyłością nie powinny być dyskryminowane ani marginalizowane. Dopiero z czasem neutralna nuta zmieniła się w pozytywną.
Idea body neutrality w takim kształcie, w jakim znamy ją dziś, została włączona do dyskusji na temat relacji z ciałem około 2015 roku. Pojawiła się jako krytyczna odpowiedź wobec ruchu body positivity, który forsuje miłość do ciała, dla wielu osób fałszywą, nierealistyczną i nieosiągalną. Rolą koncepcji body neutrality miało być odciążenie psychiczne i emocjonalne osób, które wiedzą, że nie będą w stanie nawet polubić swojego ciała i jego „niedoskonałości”, nie mówiąc już o pokochaniu.
Dodatkowo idea body neutrality miała pomóc w osiągnięciu tego, co obiecywał ruch body positivity, lecz koniec końców zawiódł – zredukowania obsesji na punkcie ciała i wyglądu. Ciałopozytywność miała przecież doprowadzić do oswobodzenia się z terroru kulturowego kanonu piękna i wyrównania wartości wyglądu wszystkich osób, niezależnie od ich masy ciała, wielkości i proporcji, koloru skóry etc. Tymczasem stała się kolejnym ruchem skupionym na ciele i wyglądzie, na dodatek wprowadzającym przymus kochania ciała takim, jakie ono jest.
Ruch body neutrality pojawił się jako hamulec i zarazem kubeł zimnej wody, przypominający o tym, by wrócić do pierwotnego założenia i tym razem naprawdę oswobodzić się z terroru kulturowego kanonu piękna – poprzez całkowite odejście od dyskusji o wyglądzie i skupieniu się po pierwsze na tym, co ciało pozwala człowiekowi robić, a po drugie na tym, jakie cechy i zalety człowiek ma poza ciałem.
Przeczytaj też: Body positivity, body positive – co to znaczy?
Co to znaczy być body neutral?
Być body neutral to m.in.:
- nie myśleć o swoim ciele w kategoriach pozytywnych ani negatywnych,
- nie skupiać się na wyglądzie ciała, lecz na jego funkcjonalności,
- doceniać i szanować ciało za to, co można dzięki niemu robić,
- akceptować ciało takim, jakie ono jest,
- dbać o ciało, by zachowało zdrowie i funkcjonalność jak najdłużej,
- rozumieć sygnały płynące z ciała i spełniać jego potrzeby w zakresie dbania o nie,
- jeśli wprowadzać zmiany, to tylko dla poprawy zdrowia, samopoczucia i funkcjonalności ciała,
- nie opierać pewności ani wartości siebie jako człowieka na wyglądzie czy w ogóle na ciele,
- budować tożsamość na cechach charakteru, nie wyglądu/ciała,
- nie rozmyślać nad ciałem ani wyglądem, a jeśli już się myśli, to pod kątem dobrostanu, zdrowia, samopoczucia, sprawności.
Czym jest body neutrality, a czym nie jest?
Tak samo jak zwolennicy idei body positivity, fani podejścia body neutral nie są zgodni co do tego, czym realizowana przez nich koncepcja jest. W zależności od nurtu pojawiają się pewne rozbieżności.
Według niektórych podejście body neutral wymaga dbania o ciało. Skoro wygląd nie ma znaczenia, ale funkcjonalność jak najbardziej, prowadzenie zdrowego stylu życia stanowi podstawę. Trudno zaprzeczyć, że sposób odżywiania, aktywność fizyczna, sen, stres czy używki w znaczący sposób wpływają na zdrowie i samopoczucie, a co za tym idzie na funkcjonalność ciała. Z tego względu idea body neutrality wymaga pielęgnowania sprawności organizmu.
Ciało jest dla mnie neutralne, ale rozumiem, co pozwala mi robić ⭢ dlatego o nie dbam ⭢ jestem body neutral
Są jednak i tacy, dla których najważniejszym i wystarczającym warunkiem bycia body neutral jest przyjmowanie neutralnej postawy emocjonalnej wobec ciała. W tym wypadku jeżeli myśli się o swoim ciele i wyglądzie neutralnie, spełnia się założenia body neutrality. To, w jaki sposób traktuje się swoje ciało, czyli jak się odżywia, ile się rusza bądź czy stosuje się używki, ma drugorzędne znaczenie i nie jest konieczne, by wpisywać się w wytyczne idei.
Ciało jest dla mnie neutralne ⭢ jestem body neutral
Ale czy na pewno? Jak wspomniałam wcześniej, nie każda osoba z postawą body neutral powie, że faktycznie myśli o ciele w sposób neutralny albo że w ogóle jest to konieczne. Dla niektórych body neutrality wymaga neutralnego podejścia wobec wyglądu, natomiast ciało – ze względu na jego funkcjonalność – można lub nawet trzeba lubić.
Wygląd ciała jest dla mnie neutralny ⭢ jestem body neutral
Zaraz, zaraz, jakie lubić? – zapyta kolejne grono fanów body neutrality. Według nich bowiem w ideę ciałoneutralności wpisują się docenianie i wdzięczność. Albo po prostu docenianie, bo wdzięczność może wydawać się już przesadą i krokiem w stronę body positivity.
Ciało jest dla mnie neutralne, ale rozumiem, co pozwala mi robić ⭢ dlatego je doceniam ⭢ jestem body neutral
Kolejną rozbieżność stanowi rozmyślanie nad ciałem i wsłuchiwanie się w jego sygnały. Dla jednych to podstawa dbania o ciało w nurcie body neutrality, bo tylko dobry kontakt z własnym ciałem pozwala odbierać i rozumieć jego przekaz, a następnie realizować potrzeby niezbędne do utrzymania zdrowia, samopoczucia, sprawności.
Ciało jest dla mnie neutralne, ale rozumiem, co pozwala mi robić ⭢ dlatego się w nie wsłuchuję ⭢ jestem body neutral
Drudzy powiedzą, że nie ma konieczności rozmyślania nad ciałem, gdyż istotą body neutrality jest skupianie uwagi na innych sferach, niezwiązanych z cielesnością. Innymi słowy: jeśli coś jest dla mnie neutralne, nie zaprzątam sobie tym głowy. Zamiast tego skupiam się na samorozwoju, wartościach, kompetencjach, umiejętnościach, zainteresowaniach, relacjach międzyludzkich etc.
Ciało jest dla mnie neutralne ⭢ dlatego zajmuję się w życiu innymi tematami ⭢ jestem body neutral
Na koniec pozostała nam kwestia zmian cielesnych – od prostych (jak makijaż), przez trudniejsze, ale nadal naturalne (jak redukcja masy ciała), po ingerujące w dużym stopniu (jak operacja plastyczna). Które wpisują się w ideę body neutrality, a które nie są z nią zgodne? Ponownie spojrzeń może być co najmniej kilka.
Ciało jest dla mnie neutralne ⭢ dlatego go nie zmieniam ⭢ jestem body neutral
Ciało jest dla mnie neutralne, ale rozumiem, co pozwala mi robić ⭢ dlatego wprowadzam zmiany zdrowotne ⭢ jestem body neutral
Ciało jest dla mnie neutralne ⭢ ale poprawiam jego wygląd ⭢ nie jestem body neutral (???)
Ostatni przykład jest najciekawszy i najmniej oczywisty – zostawiam Ci go do refleksji.
Jak stać się body neutral?
Wiele z nas, kobiet, ma wysokie kompetencje i doświadczenie w czepianiu się siebie i wyszukiwaniu w swoim wyglądzie wad, niedoskonałości i wszelakich możliwych okropności (również takich, które są niewidoczne dla innych ludzi). Gdyby dawali za to doktorat, miałybyśmy go bez konieczności przystępowania do egzaminu. Ja na pewno!
Przejście od nielubienia siebie, ciągłego krytykowania swojego ciała i usilnego wyszukiwania w nim wad do podejścia body neutral bynajmniej nie jest łatwe. Jak po kilkudziesięciu latach życia w poczuciu niespełniania wymogów bycia naturalnie piękną, perfekcyjnie szczupłą i zadbaną zgodnie z aktualnie obowiązującym – zmieniającym się, więc trzeba nadążać! – kanonem estetycznym miałabyś nagle uznać, że wygląd jednak nie jest ważny, a Ty jesteś w pełni wartościowa ze względu na posiadane cechy, nie zaś liczbę na wadze czy obwód pasa?!
Są na to sposoby, choć podkreślam, że nie ma żadnych magicznych typu x rzeczy, dzięki którym już od jutra będziesz zupełnie nową osobą, nieprzejmującą się swoim wyglądem! Prawdziwe metody pozwalające osiągnąć postawę body neutral opierają się na pracy psychologicznej nad relacją z ciałem. Zakładają refleksję nad przekonaniami i kwestionowanie ich. To właśnie przekonania i wierzenia wpływają na myśli pojawiające się w głowie i emocje manifestujące się w ciele. Nie ma mowy, że zmienisz je z dnia na dzień. Ale „jest mowa”, że z dnia na dzień zaczniesz nad nimi pracować, by konsekwentnie krok za krokiem czuć się ze sobą lepiej.
↪︎ Zapoznaj się z ćwiczeniami, które możesz wykonywać samodzielnie w domu, by stopniowo przybliżać się do postawy body neutral: Podejście ciałoneutralne w relacji z ciałem – ĆWICZENIA
Warto też pamiętać, że postawa body neutral nie musi być – i prawdopodobnie rzadko jest – stanem, który po wypracowaniu trwa do końca życia. Ja myślę o niej raczej jako o spektrum. Jednego dnia można zbliżać się do neutralnego myślenia o swoim ciele, innego nieco od niego oddalać. I to jest okej! Znaczenie ma ciągła praca nad krzywdzącymi przekonaniami, bo nawet te dni, w których jest się nieco dalej od myślenia o sobie w duchu body neutrality, jest to stan psychiczny i emocjonalny po tysiąckroć lepszy od pełnego zanurzenia w nienawiści, niechęci i wstręcie względem własnego ciała.
Jeżeli masz ochotę i gotowość, by popracować z kimś nad swoimi przekonaniami, odezwij się do mnie. Możesz też zadać mi dowolne pytanie albo poradzić się w kwestii swojej sytuacji. W razie czego jestem tu dla Ciebie.
