Moja córka ma anoreksję – jak pomóc?

Rodzice nastolatek cierpiących na anoreksję to często pierwsze osoby, które zauważają, że u ich córek pojawił się jakiś problem. Może zaczęły unikać wspólnych posiłków. Może przeszły na niepokojąco restrykcyjną dietę. A może straciły dużo na wadze lub deklarują chęć osiągnięcia bardzo niskiej masy ciała. W głowie zatroskanych rodziców pojawia się wówczas bolesna, przerażająca myśl: moja córka ma anoreksję. Jak pomóc nastolatce w takiej sytuacji? Co najlepszego możesz zrobić dla swojego dziecka jako rodzic? Przeprowadzę Cię przez ścieżkę bezpiecznych możliwości ❤

Moja córka ma anoreksję. Jak pomóc?

Moja córka ma anoreksję – objawy

Przeczucie, że Twoja córka ma anoreksję, może być trafne. Warto jednak wiedzieć, że wcale nie musi – część symptomów, takich jak pragnienie utraty wagi, niechęć do jedzenia pewnych produktów czy zaabsorbowanie sylwetką, może być zupełnie naturalnym etapem dojrzewania. To bardzo dobrze, że zauważasz niepokojące sygnały i reagujesz na nie, poszukując odpowiedzi i pomocy, jednak pamiętaj, by profesjonalną diagnozę pozostawić psychiatrze.

Poniżej zamieściłam oficjalne kryteria diagnostyczne anoreksji oraz praktyczne wskazówki, które mogą pomóc Ci rozpoznać, czy córka ma anoreksję. Jeżeli zauważasz co najmniej część symptomów u swojego dziecka, koniecznie umów Was na konsultację psychiatryczną. Natomiast jeśli Twoja córka nie spełnia przedstawionych kryteriów, ale mimo wszystko masz poczucie, że „coś jest nie tak” z jej jedzeniem lub masą ciała, nie ignoruj rodzicielskiej intuicji! W takiej sytuacji dobrym wyborem będzie umówienie córki lub Waszej dwójki do psychologa. Możesz też najpierw zasięgnąć indywidualnej porady, jeżeli córka odmawia udania się na wizytę albo Ty sama nie wiesz, jak podejść do rozmowy z nią w odpowiedni sposób.

Kryteria diagnostyczne anoreksji DSM-5

Kryteria, które muszą zostać spełnione, aby zdiagnozować anoreksję:

  1. Ograniczenie spożycia kalorii w stosunku do zapotrzebowania, co prowadzi do uzyskania masy ciała znacząco niższej względem oczekiwanej od dziecka danej płci w konkretnym wieku, z uwzględnieniem kontekstu indywidualnej ścieżki rozwoju i zdrowia somatycznego. Kryterium diagnostycznym jest zarówno utrata masy ciała, jak i brak przyrostu wagi mimo rozwoju i wzrostu.
  2. Obecność silnego lęku przed przyrostem masy ciała lub byciem „grubą”, „tłustą”, otyłą etc. Jeśli taki lęk nie jest wyrażany wprost, za kryterium rozpoznania anoreksji może posłużyć obecność uporczywych zachowań uniemożliwiających przyrost masy ciała, takich jak nadmierna aktywność fizyczna, ograniczanie spożycia posiłków, przeczyszczanie się etc.
  3. Występowanie zaburzeń w odbiorze swojej wagi lub sylwetki, zbyt duży lub skrajnie negatywny wpływ masy ciała bądź figury na samoocenę albo uporczywy brak rozpoznawania powagi stanu zdrowotnego związanego z niską masą ciała.

Kryteria diagnostyczne anoreksji ICD-11

Kryteria, które muszą zostać spełnione, aby zdiagnozować anoreksję:

  1. Posiadanie znacząco niskiej masy ciała w stosunku do płci, wieku i wzrostu, a także etapu rozwoju i indywidualnej historii masy ciała. Znacząco niska masa ciała może być wynikiem utraty wagi albo braku oczekiwanego przyrostu mimo rozwoju dziecka. Kryterium alternatywne znacząco niskiej masy ciała to: szybka utrata wagi, np. 20% całkowitej masy ciała w ciągu 6 miesięcy.
  2. Obecności znacząco niskiej masy ciała nie da się wytłumaczyć w inny, lepszy sposób, taki jak choroba somatyczna bądź brak dostępu do jedzenia.
  3. Występowanie uporczywego wzorca restrykcyjnego odżywiania bądź obecność innych zachowań ukierunkowanych na osiągnięcie lub utrzymanie znacząco niskiej masy ciała. Do zachowań takich mogą należeć ograniczanie kalorii, głodzenie się, ukrywanie jedzenia, wypluwanie jedzenia, wymiotowanie, przeczyszczanie się, stosowanie środków odchudzających i innych, podejmowanie nadmiernej aktywności fizycznej etc.
  4. Nadmierne skupianie się na masie ciała lub sylwetce, wyrażane wprost lub poprzez zachowania takie jak ciągłe przeglądanie się w lustrze, ważenie bądź mierzenie ciała, obsesyjne liczenie kalorii, zaabsorbowanie dietami i sposobami na utratę masy ciała. Zamiast ciągłego oglądania i mierzenia swojego ciała może wystąpić skrajne unikanie patrzenia na ciało czy też ważenia go. Obecne może być przypisywanie nadmiernego znaczenia niskiej masie ciała i uzależnianie samooceny od jej posiadania. Znacząco niska masa ciała może być postrzegana jako prawidłowa bądź nawet nadmierna.

Wskazówki praktyczne – objawy, że córka może mieć anoreksję

Poniższe objawy i zachowania mogą świadczyć o tym, że Twoja córka ma anoreksję, jednak nie muszą. Nie są to oficjalne kryteria diagnostyczne, a jedynie praktyczne wskazówki. Listę przykładowych symptomów oparłam na wiedzy, doświadczeniu oraz prywatnej historii anoreksji, która zaczęła się właśnie w wieku nastoletnim.

  • Twoja córka unika lub jest niechętna do spożywania wspólnych posiłków rodzinnych, chociaż są one Waszą tradycją i wcześniej lubiła w nich uczestniczyć.
  • Twoja córka zaczęła gotować dla rodziny, ale po przygotowaniu posiłku nie uczestniczy w jedzeniu.
  • Twoja córka odmawia spożywania posiłków z dużą zawartością tłuszczu lub smażonych.
  • Twoja córka odmawia spożywania posiłków z dużą zawartością węglowodanów, np. makaronów, białego pieczywa.
  • Twoja córka kupiła lub zabrała do swojego pokoju wagę łazienkową.
  • Twoja córka ciągle korzysta z wagi kuchennej i nie umie zjeść posiłku bez zważenia go.
  • Twoja córka liczy kalorie z każdego posiłku, nawet małej przekąski.
  • Twoja córka sprawdza tabele kalorii przed zjedzeniem każdego produktu.
  • Twoja córka wychodzi do toalety zaraz po spożyciu posiłku, zwłaszcza większego, takiego jak obiad.
  • Twoja córka głodzi się lub ogranicza jedzenie przed świętami, imprezami, wyjściami do restauracji i innymi okazjami wiążącymi się z koniecznością spożycia posiłku o dużej lub nieznanej liczbie kalorii.
  • Twoja córka uzależnia intensywność aktywności fizycznej od tego, ile zjadła lub zamierza zjeść.
  • W pokoju Twojej córki znajdują się środki przeczyszczające.
  • W pokoju Twojej córki znajdują się ukryte duże ilości jedzenia, zarówno niezjedzonych posiłków, jak i zgromadzonych słodyczy do zjedzenia w samotności lub po prostu trzymania, bez zamiaru zjedzenia.
  • Twoja córka nosi obszerne ubrania zakrywające ciało, chociaż wcześniej ubierała się zupełnie inaczej.
  • Twoja córka nadmiernie ożywia się podczas rozmów o jedzeniu lub dietach albo odwrotnie: unika tych tematów, robi się nerwowa, kiedy ktoś je poruszy.
  • Twoja córka przestała używać podpasek i tamponów albo dowiedziałaś się w inny sposób, że straciła okres.
  • Skóra Twojej córki, np. na rękach lub twarzy, pokryła się dodatkowym owłosieniem, tzw. meszkiem lanugo.
  • Twoja córka skarży się, że ciągle jej zimno, albo ubiera się nieadekwatnie grubo do pogody.
  • Masz wrażenie, że Twoja córka zmieniła osobowość, stała się np. wiecznie smutna, zła, podenerwowana, drażliwa.
  • Twoja córka wycofała się z kontaktów rówieśniczych, przestała wychodzić z domu, nie interesują jej już dawne hobby.
  • Twoja córka zaczęła narzekać na wygląd ciała lub wagę albo przesadnie się na nich skupia.
  • Twoja córka ma problemy z zaśnięciem i przespaniem całej nocy albo odwrotnie: ciągle jest ospała i przysypia w różnych momentach dnia.
  • Oceny Twojej córki nagle znacznie się pogorszyły albo odwrotnie: zauważasz nagły niezdrowy perfekcjonizm w podejściu do nauki i innych sfer życia.
  • Przytulając córkę, czujesz wystające kości.
  • Twoja córka ma bardzo zimne dłonie; mogą one przybierać odcień siny lub fioletowy.
  • Twoja córka odmawia spożycia posiłku mimo burczenia w brzuchu, osłabienia lub innych sygnałów głodu, a także mimo upływu wielu godzin od ostatniego posiłku.
  • Twoja córka ma ograniczoną liczbę produktów, które je, innych zaś nawet nie dotyka, chociaż wcześniej je lubiła i chętnie spożywała.
  • Twoja córka zaczęła jeść ze swoich naczyń i unika domowych talerzy bądź sztućców.
  • Twojej córce zaczęły wypadać włosy lub łamać się paznokcie.
  • Twoja córka zasłabła albo zemdlała.
  • Coraz częściej słyszysz od córki stwierdzenia typu „już jadłam”, „zjadłam u koleżanki”, „nie jestem głodna”, „nie lubię tego”, „nie zjem tego”, „to niezdrowe”.
  • Twoja córka stosuje zasady dietetyczne i sportowe, których nigdy nie stosowała, a które wydają Ci się niezrozumiałe i niebezpieczne.
  • Twoja córka ma pewne niezrozumiałe rytuały żywieniowe, np. nie dopuszcza, aby jej posiłki dotykały produktów spożywanych przez innych członków rodziny, albo spożywa posiłki bardzo długo.
  • Twoja córka stosuje głodówki lub post przerywany, twierdząc, że to dla zdrowia.
  • Twoja córka przygotowuje i przynosi na imprezy rodzinne swoje posiłki, aby nie jeść tego, co będzie jadła reszta uczestników imprezy.
Moja córka ma anoreksję. Jak pomóc?

Moja córka ma anoreksję – co mogę zrobić prawnie?

Zgodnie z informacjami opublikowanymi na stronie rządowej gov.pl oraz w broszurze Nawigator Pacjenta (do pobrania za darmo na stronie nawigatorpacjenta.rpp.gov.pl) jako rodzic masz prawo decydować o leczeniu Twojego niepełnoletniego dziecka. Do ukończenia przez córkę szesnastego roku życia masz pełne prawo zadecydować o podjęciu przez nią leczenia, np. w ośrodku leczenia zaburzeń odżywiania lub w trybie ambulatoryjnym, czyli podczas standardowych, regularnych wizyt u specjalistów, w tym psychoterapeuty.

Od ukończenia szesnastego roku życia zgodę na leczenie musisz wyrazić już nie tylko Ty jako rodzic, ale także Twoja córka. Jeżeli nie chce rozpocząć wychodzenia z zaburzeń odżywiania lub zaprzecza istnieniu problemu zdrowotnego, ma prawo odmówić i wówczas sprawę rozstrzyga sąd opiekuńczy. Natomiast gdy córka ukończy osiemnasty rok życia, decyduje o sobie i swoim ewentualnym leczeniu w pełni. Dorosłość jest tym okresem, w którym prawnie masz na swoje dziecko najmniejszy wpływ, dlatego nie zwlekaj, jeśli podejrzewasz anoreksję.

Warto natomiast mieć świadomość, że nawet jeśli córka ma już ukończone szesnaście lub osiemnaście lat, nadal istnieją sytuacje, w których możesz „zmusić ją do podjęcia leczenia wbrew jej woli. Chodzi o sytuacje bezpośredniego zagrożenia życia. Jeżeli Twoja córka komunikuje chęć odebrania sobie życia lub zauważasz sygnały mogące świadczyć o tym, że zamierza odebrać sobie życie, natychmiast zadzwoń na numer alarmowy 112. Lekarz oceni stan psychiczny Twojej córki i podejmie decyzję o ewentualnym przyjęciu jej do szpitala.

Inną sytuacją kwalifikującą Twoje dziecko do przymusowego leczenia anoreksji jest osiągnięcie stanu zdrowia lub masy ciała zagrażających życiu. Chociaż nie ma jednego, ścisłego wyznacznika kwalifikującego do przyjęcia do szpitala, w praktyce korzysta się m.in. z oceny stanu somatycznego oraz BMI. W przypadku BMI równego lub niższego niż 15 przy stabilnym stanie somatycznym właściwym miejscem pomocy córce z anoreksją jest szpital psychiatryczny. Z kolei w przypadku BMI równego lub niższego niż 13 albo ciężkiego stanu somatycznego konieczna jest hospitalizacja w szpitalu ogólnym. Wówczas dla ratowania życia priorytetem staje się wstępne odżywienie i zwiększenie masy ciała. Robi się to pod ścisłą kontrolą lekarzy, aby nie doszło do tzw. refeeding syndrome, gdy osoba skrajnie wyniszczona nagle otrzymuje dużą dawkę kalorii, makro- i mikroskładników, a organizm niejako doznaje szoku i nie radzi sobie z tą drastyczną zmianą.

Refeeding syndrome może doprowadzić do zgonu, więc pod żadnym pozorem nie zmuszaj córki do nagłego jedzenia więcej, jeżeli od jakiegoś czasu głodzi się, spożywa poniżej 1000 kalorii dziennie lub ma bardzo niską masę ciała!

Moja córka ma anoreksję – do kogo się zwrócić?

W poprzednim punkcie wymieniłam sytuacje, w których masz możliwość zaingerowania w rozpoczęcie leczenia anoreksji przez córkę, nawet jeśli ona tego nie chce. Jednak nawet jeżeli przysługuje Ci prawo do „zmuszenia” córki do podjęcia leczenia, nie warto zaczynać właśnie od tego. Twoje dziecko czekają długie miesiące, a może nawet lata walki z chorobą, która splotła się z jej sposobem myślenia i kreuje jej rzeczywistość (anoreksja to jedyne egosyntoniczne zaburzenie odżywiania, w którym „ja” i choroba splatają się ze sobą!). To będzie proces trudny, żmudny i pełny skrajnych emocji. Twoja córka będzie musiała mierzyć się z lękiem przed jedzeniem i przyrostem masy ciała – przed tym, czego boi się i nie chce najbardziej na świecie. Będzie potrzebowała Twojej obecności i musi mieć w Tobie przyjaciółkę, oparcie i sojuszniczkę. Jeżeli leczenie zainicjujesz przymusem, groźbą, szantażem lub w inny tego typu sposób, córka może stracić do Ciebie zaufanie i poczuć się bardzo, bardzo samotna, co utrudni jej powrót do zdrowia.

Właśnie dlatego pierwszy krok do pomocy córce z anoreksją stanowi szczera rozmowa. Musi to być rozmowa w cztery oczy, w ustronnym miejscu i sprzyjającej atmosferze. Unikaj rozmów przy ludziach, w miejscach publicznych, w biegu, a tym bardziej w silnych emocjach – Twoich lub Twojej córki. Spokój to podstawa podczas rozmowy o anoreksji. Nie obwiniaj nikogo, nie pytaj o powody zachorowania, nie rób córce ani sobie wyrzutów, nawet jeśli w głębi siebie czujesz, że bardzo byś chciała nakrzyczeć na córkę lub potrząsnąć nią, aby opamiętała się i wróciła do „normalności”. Zamiast tego powiedz, co zauważyłaś – opisz niepokojące Cię zachowania i podkreśl, że martwisz się o jej zdrowie. Nie zniechęcaj się, jeśli córka odpowie, że przesadzasz, mylisz się lub zmyśli powody swojego zachowania. To normalne w anoreksji i całkiem prawdopodobne – chorzy kłamią z lęku przed przymusem zwiększenia masy ciała. Uwierz mi, że ta sytuacja jest dla Twojej córki znacznie straszniejsza niż dla Ciebie!

Podczas tej pierwszej rozmowy zaproponuj córce spotkanie ze specjalistą. Jedno, niezobowiązujące. Jeżeli wyrazi gotowość na konsultację z psychiatrą, świetnie. Jeśli jednak wyda jej się zbyt straszny lub odmówi z innego powodu, dobrą alternatywą będzie psycholog. A jeśli odrzuci nawet psychologa, na początek wystarczy psychodietetyk. Na tym etapie jego rolą będzie uświadomienie Twojej córce wagi problemu i oswojenie jej z myślą o udaniu się do psychiatry. Koniecznie znajdź takiego eksperta, który specjalizuje się w zaburzeniach odżywiania. Jeżeli córka zaakceptuje pomysł konsultacji u psychodietetyka, zapraszam do mnie – znajdę z nią wspólny język.

Twoja córka może potrzebować czasu na przemyślenie decyzji. Może też ją odrzucić. Nie zrażaj się i co jakiś czas wracaj do rozmowy. Nie ma reguły, ile prób rozmowy z córką warto podjąć przed „zmuszeniem” jej do podjęcia leczenia. Dużo zależy od stanu zdrowia i masy ciała – kiedy występuje zagrożenie życia lub obawa o długofalową utratę zdrowia (np. osteoporozę wtórną), nie ma na co czekać. Skontaktuj się ze mną, aby otrzymać wsparcie w najlepszej pomocy swojej córce.

Moja córka ma anoreksję. Jak pomóc?

Do jakich specjalistów warto się udać z podejrzeniem, że Twoja córka ma anoreksję?

  1. Pediatra – prawdopodobnie zna Twoją córkę od urodzenia lub od wielu lat, a także córka zna jego, więc nie wyda jej się tak straszny, jak np. psychiatra. Pediatra rzadko ma wiedzę z zakresu zaburzeń odżywiania, jednak może wystawić Wam skierowania na podstawowe badania krwi oraz do lekarzy specjalistów, jeśli objawy Twojej córki świadczą o nieprawidłowościach hormonalnych (endokrynolog), sercowych (kardiolog) lub innych. Pediatra jest dobrym wyborem, jeżeli chcesz całość lub część pomocy medycznej otrzymać bezpłatnie, w ramach NFZ.
  2. Psychiatra – to jedyny lekarz, który ma prawo wystawić oficjalną diagnozę anoreksji Twojej córce. Na podstawie diagnozy może zadecydować o leczeniu, w tym farmakologicznym. Nie istnieją leki stricte na anoreksję, lecz można włączyć środki na depresję lub zaburzenia lękowe, jeżeli współwystępują z anoreksją, co jest częste.
  3. Psycholog – warto umówić u niego wizytę szczególnie wtedy, gdy córka nie jest gotowa na spotkanie z psychiatrą. Psycholog może wystawić diagnozę funkcjonalną (przy czym nie będzie to diagnoza medyczna uprawniająca do podjęcia leczenia farmakologicznego) i udzielić Twojej córce wsparcia psychologicznego. Warto wiedzieć, że jeśli Twoja córka ma anoreksję od niedawna, pomoc psychologiczna może wystarczyć i wówczas nie ma konieczności uczęszczania na psychoterapię.
  4. Psychoterapeuta – nie zawsze jest to specjalista pierwszego wyboru. Czasem do psychoterapeuty kieruje dopiero psychiatra. Natomiast psychoterapeuta pełni bardzo ważną rolę w procesie leczenia anoreksji, gdyż leczenie najczęściej opiera się właśnie na psychoterapii i ewentualnie dodatkowo farmakoterapii.
  5. Psychodietetyk – ekspert w dziedzinie relacji z jedzeniem. Pomoże Twojej córce zaopiekować się dokładnie tą sferą, z którą ma problem. Zamiast przepisać jej jadłospis i oczekiwać stosowania się do niego, będzie pracował z Twoją córką nad lękiem przed jedzeniem i stawianiem małych kroków, tak aby nie poczuła się przytłoczona nagłą koniecznością jedzenia wszystkiego i powrotu do optymalnej masy ciała. Psychodietetyk wydaje się mniej straszny niż psychiatra, więc – podobnie jak psycholog – jest to dobry specjalista na początek, kiedy córka jeszcze nie jest przekonana do leczenia.
  6. Dietetyk kliniczny – nie zajmuje się pomocą psychologiczną, więc nie należy wybierać go zamiast psychoterapeuty, psychologa lub psychodietetyka. Natomiast dietetyk kliniczny jest wartościowym członkiem zespołu do leczenia zaburzeń odżywiania, ponieważ może zadbać o to, aby dieta Twojej córki była dobrze zbilansowana i pozwoliła uzupełnić niedobory mikroskładników. Dietetyk kliniczny staje się niezbędny w sytuacji, gdy córka z anoreksją ma choroby współtowarzyszące, takie jak cukrzyca, celiakia czy choroba Leśniowskiego-Crohna, albo gdy jej stan zdrowia jest bardzo poważny.
  7. Lekarze specjaliści – otrzymasz do nich skierowania w ramach NFZ lub umówisz się prywatnie, np. jeżeli terminy wizyt na NFZ uniemożliwiają udzielenie pomocy Twojej córce tu i teraz. Pacjentki z anoreksją powinny otrzymać wsparcie przede wszystkim endokrynologa i ginekologa, a jeśli choroba trwa długo lub istnieją przesłanki zdrowotne, także kardiologa (np. zaburzenia rytmu serca), reumatologa lub ortopedy (np. osteopenia lub osteoporoza w wyniku zaniku miesiączki i nieprawidłowej diety), stomatologa (np. wymiotowanie lub nadużywanie napojów energetycznych i typu cola).

Wczesne podjęcie leczenia anoreksji pozwala całkowicie wycofać zaburzenia somatyczne związane z chorobą oraz w pełni zapobiec trwałej utracie zdrowia somatycznego, wywołanej anoreksją. Ponadto szybkie podjęcie interwencji sprawia, że leczenie jest łatwiejsze i trwa krócej, a chorzy wracają do satysfakcjonującego życia.

Moja córka ma anoreksję – wsparcie rodziny i terapia systemowa

W zależności od wieku i potrzeb zdrowotnych córki mogą Wam zostać zaproponowane różne ścieżki leczenia anoreksji. W przypadku bezpośredniego zagrożenia życia (np. BMI 13 lub mniej albo próba samobójcza) córka może trafić do szpitala ogólnego na wstępne odżywienie. Z kolei w przypadku dużego zagrożenia zdrowia lub potencjalnie życia (np. BMI 15 lub mniej albo myśli samobójcze) córka może trafić do szpitala psychiatrycznego, aby ustabilizować stan psychiczny. Dostępne są także prywatne ośrodki leczenia zaburzeń odżywiania: otwarte, półotwarte i zamknięte.

Poza powyższymi, najtrudniejszymi przypadkami anoreksję leczy się w trybie ambulatoryjnym. Jest to taki model leczenia, w którym nastolatka mieszka w domu, uczęszcza do szkoły (chyba że psychiatra wspólnie z rodzicami ustali inaczej), spotyka się ze znajomymi i realizuje hobby, a w międzyczasie w wyznaczonych terminach odbywa spotkania ze specjalistami. W idealnej sytuacji opiekuje się nią zespół specjalistów, np. psychiatra + psychoterapeuta + psychodietetyk + pediatra, natomiast w przypadku braku możliwości finansowych rodziców lub z innego powodu decyzję o wyborze tylko jednego specjalisty należy podjąć indywidualnie. Jeżeli Twoja rodzina jest objęta opieką NFZ, możesz np. korzystać z pomocy psychiatry i psychoterapeuty bezpłatnie, a płatne konsultacje wykupić jedynie u preferowanego psychologa lub psychodietetyka, którzy specjalizują się właśnie w zaburzeniach odżywiania i z którymi Twoja córka złapała dobry kontakt. Relacja terapeutyczna jest bardzo, bardzo ważna w procesie zdrowienia!

Jeżeli chodzi o wybór nurtu psychoterapeutycznego, w przypadku osoby nieletniej z anoreksją rekomendowane są przede wszystkim terapia rodzinna skoncentrowana na anoreksji (FT-AN), należąca do terapii systemowych, a dalej terapia poznawczo-behawioralna skoncentrowana na zaburzeniach odżywiania (CBT-E, CBT-ED). Jeśli wybierana jest ta druga, zwykle wynika to z braku osiągnięcia efektów w toku terapii rodzinnej lub braku możliwości rozpoczęcia terapii rodzinnej. Zalecenia te obecne są m.in. w stosowanych międzynarodowo wytycznych NICE.

Terapia rodzinna (terapia systemowa) to podstawowa forma leczenia dzieci i młodzieży z anoreksją. Opiera się na założeniu, że kiedy choruje dziecko – choruje cały system rodzinny. W efekcie niemożliwe staje się wyleczenie dziecka bez zmiany w otaczającym go na co dzień środowisku. Ponadto, chociaż nie jest to regułą, w wykształceniu się anoreksji u dziecka mogą współuczestniczyć czynniki rodzinne, takie jak napięcia między krewnymi, jakość relacji rodzinnych lub cechy charakteru, poglądy, przekonania, komunikaty i zachowania bliskich. Co ważne, nie oznacza to bynajmniej, że jest to Twoja lub Wasza wina, że córka ma anoreksję. Oznacza to jedynie, że Ty i pozostali członkowie rodziny macie ogromny wpływ na proces zdrowienia córki i możecie jej bardzo pomóc w tych trudnych okolicznościach.

Moja córka ma anoreksję. Jak pomóc?

Moja córka ma anoreksję – jak mogę pomóc jako rodzic?

Jako zmartwiony, zatroskany rodzic zacznij od rozmowy z córką, u której podejrzewasz anoreksję. Spokojnie wyraź swoje obawy, przedstaw swój punkt widzenia i zapewnij, że córka ma i zawsze będzie miała w Tobie wsparcie. Dzieci z zaburzeniami odżywiania często potrzebują usłyszeć, że miłość i pomoc ze strony ich rodziców są bezwarunkowe. Zaproponuj córce spotkanie ze specjalistą – psychiatrą, psychologiem lub psychodietetykiem, w zależności od gotowości. Daj jej czas na przemyślenie decyzji, a jeśli odmówi, wróć do rozmowy za jakiś czas.

Przygotuj się mentalnie na trudny, wymagający czas. Wychodzenie z zaburzeń odżywiania trwa zwykle od kilku miesięcy do kilku lat i jest to wyboista droga. Będziesz potrzebowała ogromu cierpliwości, wyrozumiałości i miłości, aby pomóc córce. Musisz pamiętać, że Twoja córka nie jest swoją chorobą, mimo iż aktualnie anoreksja zajmuje część psychiki Twojej córki – tak po prostu „działa” to zaburzenie. Szkodliwe zachowania Twojej córki nie są jej winą. Nie są też Twoją winą. Choroba Twojego dziecka nie oznacza, że nie sprawdziłaś się jako mama. To, że tego typu myśli samoobwiniające lub obwiniające innych przychodzą do głowy, jest zupełnie normalne. Ważne, abyś w procesie pomocy córce zadbała również o siebie oraz o pozostałych członków rodziny, zwłaszcza pozostałe dzieci. Wasze obawy i emocje są ważne. Potrzebujecie się nawzajem.

Kolejną ważną formą pomocy jest włączenie całej rodziny w proces wychodzenia córki z anoreksji. Korzystne jest podjęcie terapii rodzinnej (systemowej). Ponadto duże znaczenie ma współpraca ze specjalistami i przestrzeganie ich planu leczenia. Zdarza się, że rodzice mają własny pomysł na wyleczenie dziecka albo działają wbrew wspólnym ustaleniom, np. ukradkiem dodając dziecku do posiłku tłuszczu, tak aby szybciej przybrało na masie. Niestety takie działania znacznie osłabiają zaufanie dziecka do rodziców i specjalistów. Niekiedy dochodzi do drastycznego cofnięcia wypracowanych efektów i rezygnacji dziecka z uczestnictwa w procesie leczenia.

Indywidualne terapie rodziców albo konsultacje psychologiczne lub psychodietetyczne to doskonały sposób na pomoc córce z anoreksją. Dzięki pracy ze stresem, przemęczeniem psychicznym i własnymi lękami możesz poczuć się lepiej (pamiętaj, że Ty jako człowiek również jesteś ważna i potrzebujesz wsparcia!). Ponadto staniesz się lepszym oparciem dla córki. Z kolei psychodietetyk, specjalizujący się w zaburzeniach odżywiania i pracujący z nimi na co dzień, pomoże Ci zrozumieć mechanizmy choroby. Dowiesz się, dlaczego w rzeczywistości, w której utknęła Twoja córka, jej przekonania i zachowania odbierane są przez nią jako racjonalne i dobre. Edukacja i psychoedukacja na temat zaburzeń odżywiania to szalenie istotny element procesu zarówno dla samej chorej, jak i dla całej Waszej rodziny. Nie nastawiaj się jednak, że zrozumiesz córkę w pełni. Umysł osoby z zaburzeniami odżywiania jest niemożliwy do pełnego zrozumienia przez osobę próbującą podejść do niego z perspektywy racjonalnej. Na szczęście nie musisz rozumieć córki w pełni, aby skutecznie i empatycznie jej pomóc.

Wiele decyzji w procesie leczenia anoreksji podejmuje się indywidualnie, w porozumieniu z córką i zespołem specjalistów. Pojawiają się pytania np. o to, czy dziecko powinno dalej uczęszczać do szkoły, a może byłoby lepiej, gdyby otrzymało indywidualny tok nauczania, przeniosło się do szkoły w chmurze lub zrobiło rok przerwy. Jeżeli córka trenuje sport profesjonalnie bądź hobbystycznie, być może będzie musiała na jakiś czas przestać, aby zregenerować organizm. Także inne aspekty jej życia są warte przemyślenia, np. kontynuowanie spotykania się z rówieśnikami, jeżeli mają na córkę niekorzystny wpływ, chociażby ze względu na rywalizację w osiąganiu konkretnej sylwetki. To ważne, aby podejmować decyzje dla dziecka, jego dobra i zdrowia, co czasem oznacza trudne wybory i rezygnację z pewnych oczekiwań względem życia córki, np. jej kariery w sporcie bądź modelingu.

Moja córka ma anoreksję. Jak pomóc?

Trudne, acz ważne jest również działanie na rzecz córki, nie zaś na korzyść choroby. To duże wyzwanie, gdy osobowość dziecka tak bardzo splotła się z anoreksją, że zdają się stanowić jedność. Działaniem na rzecz córki jest np. wspierające towarzyszenie jej w posiłkach i jedzenie razem z nią, aby łagodzić jej lęk. Nigdy nie należy przymuszać jej do jedzenia, lecz jednocześnie nie można zgadzać się na prośby córki, aby np. „ten jeden raz mogła pominąć posiłek”. Stanowczo, lecz łagodnym tonem wyjaśnij, że widzisz odczuwany przez nią lęk, ale teraz jedzenie jest właśnie tym, co pozwoli jej odzyskać szczęśliwe i zdrowe życie, więc jako kochająca mama musisz dopilnować, aby zjadła posiłek. Regularne zapewnianie, że widzisz jej zmagania, doceniasz starania oraz jesteś z nią i dla niej bezwarunkowo, to bezcenne elementy procesu zdrowienia. I uwaga: zawsze doceniaj ją za starania, odwagę i siłę psychiczną, a nie za fakt, że zjadła lub przybrała na wadze. Możesz też doceniać inne jej cechy i osiągnięcia, niezwiązane z zaburzeniami odżywiania.

Wychodzenie z anoreksji może potrwać kilka lat, więc cała Wasza rodzina będzie musiała pamiętać o zachowaniu normalności w tych wymagających okolicznościach. Nie zapominaj, że Twoja córka – poza chorowaniem na anoreksję – ma mnóstwo innych cech. Może nadal przejawia stare zainteresowania: rysuje, gra na instrumencie, czyta książki przygodowe, szyje ubrania, pisze opowiadania etc. Interesuj się tym, co sprawia jej radość. Jeżeli w wyniku choroby zatraciła wszystkie stare pasje, wesprzyj ją w odzyskaniu ich lub odkryciu nowych. Pytaj, jak w szkole, czy poznała kogoś, czy ktoś jej się podoba, czy wyczytała lub obejrzała w internecie coś ciekawego. To nadal normalna nastolatka wraz ze swoim kolorowym, skomplikowanym nastoletnim światem! Zadbaj także o siebie i pozostałych członków rodziny. Znajdź czas na odpoczynek i relaks. Zaplanuj wspólne wyjścia lub wyjazdy. Róbcie rzeczy, które odrywają Wasze myśli od anoreksji córki.

Pamiętaj, że Twoja córka może potrzebować dodatkowego wsparcia – profesjonalnego lub społecznego. Dostrzegam szczególną rolę psychodietetyka w procesie leczenia zaburzeń odżywiania. Specjalista ten prowadzi pogłębiony proces pracy nad indywidualną relacją z jedzeniem i ciałem. Pomaga ustabilizować sposób odżywiania i myślenia o sobie w kontekście jedzenia czy też masy ciała. Ważnego wsparcia mogą udzielić także rówieśnicy Twojej córki, jej najbliżsi przyjaciele. Jeżeli ufa nauczycielom lub psychologowi szkolnemu, ich też warto włączyć we wsparcie. I odwrotnie: w procesie leczenia córki z anoreksji możecie napotkać osoby, których pomoc okaże się nietrafiona. Mogą to być nawet specjaliści! Jeśli jakieś osoby okażą się przeszkodą w zdrowieniu, nie wahaj się zrezygnować z ich obecności. Może to babcia, która uważa, że wnuczka wymyśla i powinna przestać się wygłupiać. Może to przyjaciółka, która sama ma zaburzenia odżywiania i pomaga Twojej córce ukrywać jedzenie. A może to specjalista, który nie ma doświadczenia w pracy z zaburzeniami odżywiania lub po prostu Twoja córka mu nie ufa i źle się z nim dogaduje.

Proces zdrowienia Twojej córki z anoreksji prawie na pewno nie będzie gładki ani łatwy. Okazuj wsparcie i miłość poprzez czułą, łagodną kontrolę. Bądź uważna na kłamstwa, niedomówienia, ukrywanie prawdy. Bądź czujna na zastoje i kroki wstecz. Są normalne w procesie leczenia, ale trzeba mieć ich świadomość, kiedy już się pojawiają. Dużo ułatwia tutaj stała współpraca ze specjalistami od zdrowia psychicznego i relacji z jedzeniem (psychoterapeutą, psychologiem, psychodietetykiem). Bądź też przygotowana na odrzucenie ze strony córki oraz ostre słowa. Pamiętaj, że to choroba przez nią przemawia, a Twoja córka w rzeczywistości bardzo Cię kocha. Nie daj się zmylić rosnącej masie ciała – regeneracja organizmu niczego nie mówi o wyzdrowieniu z anoreksji. Bez wykonania pełnej pracy nad psychiką człowiek może chorować na anoreksję do końca życia! Nawet mając nadwagę lub otyłość, da się mieć anoreksję, po prostu anoreksja typowa z niskim BMI zmienia się w anoreksję atypową z wyższym BMI. Cierpienie w głowie pozostaje jednak takie samo.

Wesprę Twoją córkę w wychodzeniu z anoreksji. Jako dyplomowana psychodietetyczka specjalizująca się w zaburzeniach odżywiania czerpię wiedzę z edukacji… ale nie tylko. Ponieważ sama przeszłam piętnastoletnią anoreksję, bardzo dobrze wiem, z czym zmaga się Twoja córka. Pomogę jej w naprawie relacji z jedzeniem i ciałem, a Tobie w zrozumieniu mechanizmów zaburzeń odżywiania i staniu się wartościowym wsparciem dla córki w procesie zdrowienia. Umów pierwszą konsultację w sprawie zaburzeń odżywiania.

Podobne wpisy

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *